Kể từ đầu năm 2025, dịch bệnh Chikungunya đã lan rộng mạnh mẽ tại ít nhất 16 quốc gia trên thế giới, gây ra hơn 240.000 trường hợp nhiễm bệnh và ít nhất 90 trường hợp tử vong, theo số liệu cập nhật từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Âu (ECDC).
Biểu hiện của dịch bệnh truyền nhiễm Chikungunya
Dịch bệnh Chikungunya là một căn bệnh lây nhiễm do virus cùng tên gây ra. Truyền qua vết đốt của muỗi vằn Aedes. Loài muỗi này không chỉ là trung gian truyền bệnh chikungunya mà còn là tác nhân truyền các bệnh nguy hiểm khác như sốt xuất huyết, sốt vàng và Zika. Từ “chikungunya” bắt nguồn từ ngôn ngữ Kimakonde ở Tanzania, mang ý nghĩa “gập người lại”. Tên gọi phản ánh các triệu chứng đau khớp dữ dội khiến người bệnh gặp khó khăn trong vận động.
Thông thường, người mắc bệnh có thể bình phục sau khoảng một tuần. Tuy nhiên, các triệu chứng đau khớp có thể kéo dài lâu hơn. Thậm chí vài tháng đến vài năm sau khi khỏi bệnh. Hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu hay vắc-xin phổ biến để phòng ngừa bệnh này. Mặc dù tỷ lệ tử vong vẫn khá thấp. Các đối tượng có nguy cơ cao nhất bao gồm trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người có các bệnh lý nền khác.
Những biểu hiện của bệnh Chikungunya
Theo thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đợt dịch xảy ra trong năm nay bắt đầu từ đầu năm. Và đang tiếp tục mở rộng trên nhiều khu vực nằm trong vùng nhiệt đới. Một trong những nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là đảo La Réunion, thuộc Pháp, nằm ở Ấn Độ Dương. Tính đến giữa tháng 7, nơi đây đã ghi nhận hơn 54.000 ca nhiễm bệnh và 12 trường hợp tử vong. Đánh dấu mức cao nhất kể từ đợt dịch lớn năm 2006.
Bệnh Chikungunya lan mạnh đến các châu lục
Virus đã xuất hiện tại nhiều quốc gia châu Phi, trong đó có Madagascar, Somalia và Kenya, những khu vực có khí hậu ẩm ướt cùng hệ thống kiểm soát muỗi chưa thực sự hiệu quả. Ở Ấn Độ, đặc biệt là tại Mumbai, dịch bệnh diễn biến phức tạp trong tháng 7 với số ca nhiễm liên tục tăng cao.
Hệ thống y tế địa phương đang chịu áp lực lớn. Đặc biệt trong bối cảnh dân số đông đúc và điều kiện vệ sinh chưa đồng đều. Gây khó khăn cho công tác phòng chống dịch.
Bệnh Chikungunya lan mạnh đến các châu lục
Trong khi đó, các khu vực ở châu Âu và châu Mỹ cũng đang đối mặt với số lượng lớn các ca bệnh du nhập. Tại Pháp, đã có hơn 800 ca được ghi nhận bắt đầu từ tháng 5. Ở châu Mỹ, Brazil dẫn đầu về số ca mắc. Vượt quá 185.000 ca tính đến giữa tháng 7, tiếp theo là các quốc gia như Bolivia, Argentina và Peru.
Dịch bệnh bùng phát nhanh tại các quốc gia Châu Á
Trong khi đó, tại Trung Quốc, thành phố Phật Sơn thuộc tỉnh Quảng Đông đang đối mặt với đợt bùng phát dịch lớn nhất kể từ năm 2008. Ghi nhận khoảng 7.000 ca mắc bệnh. Bệnh nhân đầu tiên được xác định là ca ngoại nhập không rõ nguồn gốc. Cho thấy tính phức tạp của tình hình dịch bệnh.
Cùng với đó, Hồng Kông đã phát hiện trường hợp nhiễm bệnh trở lại sau 6 năm. Cụ thể là một bé trai 12 tuổi trở về từ Phật Sơn. Chính phủ đặc khu đã thực hiện các biện pháp phòng ngừa khẩn cấp. Như sử dụng drone để kiểm tra các điểm đọng nước và phun muỗi “Sterile” nhằm ngăn chặn quá trình sinh sản của muỗi.
Tại đảo quốc Singapore, Cơ quan Quản lý Các bệnh truyền nhiễm (CDA) cảnh báo về khả năng lây lan của virus chikungunya khi số lượng ca nhiễm mới liên tục tăng. Theo đó, sự hiện diện của muỗi Aedes cùng với các du khách mang mầm bệnh từ nước ngoài là các yếu tố chính góp phần mở rộng dịch bệnh này.
Tình trạng dịch bệnh Chikungunya tại Việt Nam
Các nghiên cứu dịch tễ học đã chỉ ra rằng bệnh virus Chikungunya từng xuất hiện tại Việt Nam. Và gây ra tỷ lệ nhiễm đáng kể trong quá khứ. Mặc dù chưa có ca mới nào được ghi nhận gần đây, nguy cơ tái bùng phát vẫn còn tồn tại.
Biểu hiện của bệnh truyền nhiễm Chikungunya
Vào ngày 10/8, ông Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, đã cho biết rằng. Vào tháng 5, Viện Pasteur đã thực hiện hoạt động giám sát đặc biệt các virus như Chikungunya, Zika và Dengue tại một số tỉnh phía Nam. Bao gồm TP HCM, Tây Ninh, và An Giang. Kết quả từ các điểm giám sát này chưa phát hiện trường hợp nào mắc bệnh Chikungunya (gây đau khớp). Hoặc Zika (liên quan đến dị tật đầu nhỏ ở thai nhi).
Kháng thể chống virus Chikungunya từng xuất hiện tại Việt Nam
Năm 2015, một nghiên cứu huyết thanh học do OUCRU phối hợp cùng Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM thực hiện trên tổng cộng 546 mẫu máu. Đại diện cho các nhóm tuổi khác nhau tại 4 tỉnh thành. Gồm An Giang, TPHCM, Đắk Lắk và Huế, đã ra thông tin quan trọng.
Các quốc gia tăng tốc phòng bệnh Chikungunya lan rộng
Kết quả cho thấy khoảng 10% số mẫu tại An Giang và TP HCM chứa kháng thể chống lại virus Chikungunya. Chứng minh rằng những người này đã từng bị nhiễm bệnh trong quá khứ. Trong khi đó, tỷ lệ này tại Đắk Lắk là gần 8%, còn tại Huế là hơn 3,7%. Tất cả các trường hợp có kháng thể đều thuộc nhóm trên 30 tuổi. Cho thấy virus đã lây lan trong cộng đồng khoảng ba thập kỷ trước, vào thập niên 1980. Và mức độ lây nhiễm lúc đó không quá cao.
Các nhóm có nguy cơ gặp biến chứng nặng gồm trẻ sơ sinh và người trưởng thành có các bệnh lý nền kèm theo. Hiện tại chưa có thuốc đặc trị virus Chikungunya. Việc điều trị chủ yếu tập trung vào giảm nhẹ triệu chứng. Như dùng thuốc giảm đau khớp và thuốc hạ sốt để hỗ trợ bệnh nhân vượt qua giai đoạn bệnh.
