Mới đây, Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh áp thuế lên hàng hóa nhập khẩu từ Canada, Mexico và Trung Quốc. Hành động này có thể đẩy Mỹ vào một cuộc chiến thương mại với 3 đối tác kinh tế lớn. Theo New York Times, sắc lệnh của ông Trump áp thuế 25% đối với tất cả hàng hóa từ Canada và Mexico. Đồng thời đánh thuế 10% với năng lượng nhập khẩu Canada và nhiều mặt hàng từ Trung Quốc.
Ông Trump áp thuế nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, Canada và Mexico
Ngày 1/2, Tổng thống Trump ký sắc lệnh ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia. Dựa theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế và Đạo luật Tình trạng Khẩn cấp Quốc gia. Ông nhấn mạnh sắc lệnh này là một phần trong nỗ lực cải thiện cuộc khủng hoảng Mỹ.
Theo đó, hầu như toàn bộ mặt hàng nhập khẩu từ Mexico và Canada chịu mức thuế 25%. Hàng hóa nhập khẩu Trung Quốc chịu áp thuế thêm 10%. Hạng mục năng lượng nhập khẩu từ Canada sẽ bị áp thuế 10%. Trong khi năng lượng từ Mexico vẫn bị áp thuế 25%.
Ông Trump áp thuế Canada, Mexico, Trung Quốc
Sắc lệnh ông Trump áp thuế bắt đầu có hiệu lực từ 0h01 ngày 4/2 (12h01 ngày 5/2 giờ Việt Nam). Hàng hóa từ 3 nước này đang được chất lên tàu hàng hoặc trong quá trình vận chuyển trước mốc thời gian này sẽ được miễn áp dụng thuế mới. Sắc lệnh thuế cũng bao gồm điều khoản “đáp trả”. Nếu 1 trong 3 nước đáp trả lại thuế lên hàng hóa Mỹ, Washington sẽ xem xét gia tăng thuế suất.
Phản ứng của Canada, Mexico và Trung Quốc
Trước động thái của Mỹ, Canada và Mexico nhanh chóng lên tiếng phản đối và tuyên bố sẽ ban hành đáp trả. Chính quyền Canada cho biết sẽ áp thuế lên nước cam nhập khẩu từ Florida, rượu Whisky từ Tennessee và bơ đậu phộng Kentucky. Đây đều là 3 bang quan trọng đã ủng hộ Trump trong bầu cử 2024.
Canada chịu mức thuế quan 25% hầu hết mặt hàng xuất khẩu sang Mỹ
Jonathan Wilkinson – Bộ trưởng Năng lượng và Tài nguyên Canada, nhấn mạnh đất nước sẵn sàng đấu tranh, để đảm bảo quyền lợi người dân. Ông cũng chỉ trích việc ông Trump áp thuế vô lý. Khẳng định Canada trước đó không hề có hành động khiêu khích.
Về phía Mexico, Tổng thống Claudia Sheinbaum, khẳng định sẽ có phản ứng tỉnh táo, kiên định. Để bảo vệ lợi ích kinh tế quốc gia. Bà tuyên bố không bao giờ cúi đầu khi đàm phán và trao đổi với các quốc gia khác.
Tổng thống Mexico kiên định giữ lợi ích quốc gia
Hiện nay, hàng hóa từ Canada, Mexico và Trung Quốc chiếm hơn 1/3 tổng lượng hàng hóa khẩu Mỹ. Gồm các hàng hóa thiết yếu như thuốc men, quần áo, đồ điện tử, thép,… Chuyên gia Wendong Zhang (Đại học Cornell ở New York), cho biết Canada và Mexico sẽ mất 3,6% và 2% GDP. Trong khi Mỹ sẽ thiệt hại 0.3% GDP khi ông Trump áp thuế mới. Các nhà nghiên cứu của Oxford Economics và nhiều công ty tư vấn kinh tế. Cũng cảnh báo thuế quan và động thái đáp trả sẽ đẩy Canada, Mexico vào suy thoái. Trong khi đó Mỹ sẽ bị suy thoái nhẹ hơn.
Nguồn cơn “đằng sau” hành động áp thuế của Tổng thống Trump?
Truyền thông Mỹ thống kê, những năm gần đây, cuộc khủng hoảng Fentanyl (thuốc giảm đau gây nghiện) Mỹ đã leo thang liên tục. Tốc độ cực nghiêm trọng khi gây ra khoảng 70.000 ca tử vong mỗi năm. Fentanyl là loại Opioid được dùng như thuốc giảm đau. Nhưng cũng có thể tổng hợp thành ma túy. Theo Washington Post, Fentanyl được sản xuất từ các “tiền chất” hóa học có nguồn gốc từ Trung Quốc. Sau đó các chất này được băng đảng ma túy Mexico tổng hợp thành ma túy. Và tuồn vào Mỹ qua biên giới phía nam. Fentanyl mạnh gấp 50 lần Heroin và dễ dàng vận chuyển trong các lô hàng nhỏ. Việc phát hiện và xử lý loại ma túy này vô cùng khó khăn.
Mức sử dụng Fentanyl đáng báo động tại Mỹ
Trong khi đó, Canada theo NPR cho biết ít dính dáng đến đường dây ma túy này. Nhưng vẫn bị ông Trump trừng phạt và áp thuế mới. Về phía Trung Quốc, chính quyền Bắc Kinh cho biết đã thực hiện nhiều biện pháp kiểm soát xuất khẩu “tiền chất” Fentanyl. Nhưng nhiều công ty hóa chất vẫn lách luật. Và tìm cách cung cấp nguyên liệu cho các băng đảng Mexico. Việc này khiến Mỹ không vui lòng, gây căng thẳng trong quan hệ song phương.
Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh, các biện pháp khi ông áp thuế đều nhằm giải quyết tình trạng khẩn cấp về Fentanyl và người nhập cư trái phép. Tổng thống Trump yêu cầu Canada, Mexico và Trung Quốc phải có những biện pháp mạnh mẽ hơn. Nhằm kiểm soát biên giới để chấm dứt fentanyl bị tuồn vào Mỹ.
Ông Trump áp thuế – Công cụ chấm dứt fentanyl hay đòn bẩy thương mại?
Nhiều ý kiến cho rằng việc ông Trump áp thuế không thực sự nhằm vào Fentanyl. Đằng sau đó là một tầm nhìn rộng lớn để tạo lợi thế trong các cuộc đàm phán thương mại.
Ví dụ như khi Mexico đứng trước nguy cơ áp thuế, Tổng thống Claudia Sheinbaum đã điều động 10.000 binh sĩ đến biên giới. Nhằm ngăn chặn tình trạng buôn bán Fentanyl. Ở phía Mỹ, chính phủ cam kết hạn chế dòng chảy vũ khí vào Mexico để đổi lấy sự hợp tác này. Đây là một minh chứng cho thấy thuế quan của ông Trump còn là đòn bẩy chính trị mạnh mẽ, theo NPR.
Quan hệ Mỹ – Trung căng thẳng hơn sau mức thuế quan mới
Về phía Canada, chính phủ nước này tìm cách xoa dịu căng thẳng với Mỹ bằng việc bổ nhiệm “đặc phái viên fentanyl”. Đồng thời đưa các băng đảng Mexico vào danh sách khủng bố, triển khai thêm biện pháp chống rửa tiền. Nhưng nhiều chuyên gia cho rằng, Canada đang bị cuốn vào cuộc chiến thương mại nhiều hơn là chống ma túy.
>> Xem thêm tin nóng: Máy bay va chạm trực thăng tại Mỹ khiến 67 người thiệt mạng
Trong khi đó, căng thẳng leo thang với Trung Quốc khi Bắc Kinh phản ứng mạnh trước các cáo buộc của ông Trump. Trung Quốc cho rằng Fentanyl là vấn đề nội bộ Mỹ, không thể đổ lỗi cho Trung Quốc. Khi nhu cầu tiêu thụ Fentanyl ở Mỹ vô cùng lớn. Điều này làm quan hệ 2 nước tiếp tục rạn nứt. Đặc biệt khi Washington không chỉ nhắm vào ma túy, mà còn dùng thuế quan để gây áp lực lên Trung Quốc.
